Ders Kodu Ders Adı Teorik Uygulama Laboratuvar Yerel Kredi AKTS
TAR306 OSMANLI SOSYAL VE EKONOMİ TARİHİ 2,00 0,00 0,00 2,00 4,00

Ders Detayı
Dersin Dili : Türkçe
Dersin Seviyesi : Lisans
Ön Koşullar : Yok
Dersin Amacı : Osmanlı merkezi bürokratik devlet düzeninin sosyal ve iktisadi süreçleri belirleme düzeylerini kavratmak, Osmanlı iktisadi düşüncesinin temel ilkeleri ile toplumsal yapıyı çözümlemektir.
Dersin İçeriği : Osmanlı Devleti'nde ekonomik zihniyet, sosyal ve iktisadi yapı, ticaret, esnaf, vakıflar
Dersin Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar : - Halil İnalcık, Osmanlı İmparatorluğu’nun Ekonomik ve Sosyal Tarihi I: 1300-1600, (çev. Halil Berktay), İstanbul 2000; II: 1600-1914, İstanbul 2004. - Yavuz Ercan, Osmanlı Yönetiminde Gayrimüslimler, Ankara 2001. - Murat Belge, Osmanlı'da Kurumlar ve Kültür, İstanbul 2008. - Suraiya Faroqhi, Osmanlı'da Kentler ve Kentliler, (çev. Neyyir Kalaycıoğlu), İstanbul 2011. - Osmanlı Devleti ve Medeniyeti Tarihi, I-II, (edt. Ekmeleddin İhsanoğlu), İstanbul 1994. - Osmanlı'da Toprak Mülkiyeti ve Ticari Tarım, (edt. Çağlar Keyder ve Faruk Tabak), İstanbul 2009. - Osmanlı Uygarlığı, 2 cilt, (haz. Halil İnalcık, Günsel Renda), Adana 2009. - Mehmet Genç, Osmanlı İmparatorluğu’nda Devlet ve Ekonomi, İstanbul 2000. - Şevket Pamuk, Osmanlı Ekonomisi ve Kurumları, İstanbul 2008.
Planlanan Öğrenme Etkinlikleri ve Öğretme Yöntemleri : Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma,
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar : -
Dersi Veren Öğretim Elemanları : Prof. Dr. Özer Küpeli
Dersi Veren Öğretim Elemanı Yardımcıları : -
Dersin Verilişi : Yüzyüze

  • 1 Osmanlı sosyal ve iktisat tarihinin kaynaklarını kavrayabilme
  • 2 İç ve dış siyasi gelişmelerin Osmanlı sosyal-iktisadi düzenine etkilerini örnekleyebilme
  • 3 İktisadi alanı düzenleyici kurumların işleyişini kavrayabilme
  • 4 Osmanlı toplum yapısını çözümlemeye yönelik bakış açılarını karşılaştırabilme
  • 5 Osmanlı iktisat ve sosyal tarihinin geçirdiği temel değişim dönemleri ve nedenlerini kavrayabilme

Ders Kodu Ders Adı Teorik Uygulama Laboratuvar Yerel Kredi AKTS

Teorik Uygulama Laboratuvar Hazırlık Bilgileri Öğretim Metodları
1.Hafta *Dersin Tanımı, Konular, Mevcut çalışmalar
2.Hafta *Osmanlı sosyo-ekonomi tarihinin kaynakları: Tahrir defterleri, Şeriye Sicilleri, Vakfiyeler vd.
*Feridun Emecen; “Sosyal Tarih Kaynağı Olarak Osmanlı Tahrir Defterleri”, Tarih ve Sosyoloji Semineri , 28-29 Mayıs 1990, Bildiriler, İstanbul 1991, s. 143-156.; Mehmet İpşirli, "Sosyal tarih kaynağı olarak Şer 'iyye sicilleri", Tarih ve Sosyoloji Semineri , 28-29 Mayıs 1990, Bildiriler, İstanbul 1991, s. 157-162; Fethi Gedikli, "Osmanlı Hukuk Tarihi Kaynağı Olarak Şer‘iyye Sicilleri", Türkiye Araştrmaları Literatür Dergisi, Cilt 3, Sayı 5, (2005),s. 187-213.
3.Hafta *Osmanlı Devleti'nin kuruluş yıllarında Anadolu ve Balkanların durumu
*Şerif Baştav, "Osmanlı İmparatorluğu'nun Kuruluşunda Bizans ve Avrupa", Osmanlı, 1, (ed. Güler Eren), Ankara 1999, s. 169-175; İsmail Aka, "Timur Devri Anadolusu", Osmanlı, 1, (ed. Güler Eren), Ankara 1999, s. 229-238; Feridun M. Emecen, "Kökenler ve Kimlik Tartışmaları", İlk Osmanlılar ve Batı Anadolu Beylikleri Dünyası, İstanbul 2012, s. 19-36; Feridun M. Emecen, "Osmanlılar ve Türkmen Beylikleri (1350-1450)", İlk Osmanlılar ve Batı Anadolu Beylikleri Dünyası, İstanbul 2012, s. 73-114.
4.Hafta *Fetihlerin örgütlenmesi ve Osmanlı fetih yöntemleri
*Ömer Lütfi Barkan, "İstila Devirlerinin Kolonizatör Türk Dervişleri ve Zaviyeler", Vakıflar Dergisi, II, (1942), s. 279-304; Halil İnalcık, "Osmanlı Fetih Yöntemleri", Osmanlılar, İstanbul 2016, s. 443-472; Mücteba İlgürel, “Osmanlı Devleti’nde İstimâlet Siyaseti”, XII. Türk Tarih Kongresi, C. III, Ankara 1999, s. 941-947.
5.Hafta *Osmanlı’nın zihniyet dünyası, devlet anlayışı, resmî ideoloji
*Colin Imber, “Erken Osmanlı Tarihinde İdealler ve Meşruiyet” (çev. Sermet Yalçın), Kanuni ve Çağı, Yeniçağda Osmanlı Dünyası, (ed. Metin Kunt & Christine Woodhead), İstanbul 2002, s. 138-154; Feridun M. Emecen, "Gazâya Dair XIV. Yüzyıl Kaynakları Arasında Bir Gezinti", İlk Osmanlılar ve Batı Anadolu Beylikleri Dünyası, İstanbul 2012, s. 115-126; Feridun M. Emecen, "Osmanlılarda Gazâ Anlayışını Yeniden Düşünmek", İlk Osmanlılar ve Batı Anadolu Beylikleri Dünyası, İstanbul 2012, s. 127-140; Ronald Jennings, "Gazi Tezi Üzerine Bazı Düşünceler", Söğüt’ten İstanbul’a, Osmanlı Devleti’nin Kuruluşu Üzerine Tartışmalar, (der. Oktay Özel- Mehmet Öz), Ankara 2005, s. 429-443.
6.Hafta *Osmanlı merkezî idaresi ve eyâlet yönetimi
*Mehmet İpşirli, "Osmanlı Devlet Teşkilatı", Osmanlı Devleti ve Medeniyeti Tarihi, I, (ed. Ekmeleddin İhsanoğlu), İstanbul 1994, s. 157-246; Nejat Göyünç, "Osmanlı Devleti'nde Taşra Teşkilatı (Tanzimat'a Kadar)", Osmanlı, 6, (ed. Güler Eren), Ankara 1999, s. 77-88; Mehmet Ali Ünal, "Osmanlı Devleti'nde Merkezi Otorite ve Taşra Teşkilatı", Osmanlı, 6, (ed. Güler Eren), Ankara 1999, s. 111-122; Feridun M. Emecen, "Beylikten Sancağa: Batı Anadolu'da İlk Osmanlı Sancaklarının Kuruluşuna Dair Bazı Mülahazalar", Belleten, 227, (1996), s. 81-91; İlhan Şahin, "Sancak", DİA, 36, s. 97-99; Halil İnalcık, "Eyalet", DİA, 11, s. 548-550.
7.Hafta *Ara Sınav
8.Hafta *Osmanlı toplum yapısı: Şehirliler, köylüler ve konar-göçerler
*Halil İnalcık, "Osmanlı Toplum Yapısının Evrimi", (çev. Fahri Unan & Mehmet Özden), Türkiye Günlüğü, 11, (Yaz 1990), s. 31-41.; Özer Ergenç, "Osmanlı Klâsik Düzeni ve Özellikleri Üzerine Bazı Açıklamalar", Osmanlı, 4, (ed. Güler Eren), Ankara 1999, s. 32-39; Mehmet Öz, "Osmanlılar, Sosyal Hayat", DİA, 33, s. 532-538; Feridun M. Emecen, "Osmanlılarda Yerleşik Hayat, Şehirliler ve Köylüler", Osmanlı, 4, Ankara 1999, s. 91-97; İlhan Şahin, "Göçebeler", Osmanlı, 4, Ankara 1999, s. 132-141.
9.Hafta *Arazi tahrirleri, Timar sistemi ve halkın vergilendirilmesi
*Ömer Lütfi Barkan, "Türkiye’de İmparatorluk Devirlerinin Büyük Nüfus ve Arazi Tahrirleri ve Hakana Mahsus İstatistik Defterleri”, İktisat Fakültesi Mecmuası, C. II, S. 1,(1940-41), s. 20-59; C. II, S. 2, (1940-41), s. 214-247; Halil İnalcık, "Timar", DİA, 41, s. 168-173; Mehmet Öz, "Tahrir", DİA, 39, s. 425-429; Yılmaz Kurt, "Osmanlı Toprak Yönetimi", Osmanlı, 3, (ed. Güler Eren), Ankara 1999, s. 59-65; Halil İnalcık, "Osmanlılar'da Raiyyet Rüsumu", Osmanlı İmparatorluğu, Toplum ve Ekonomi, İstanbul 1993, s. 31-65.
10.Hafta *Vakıf kurumu ve işleyişi
*Bahaaddin Yediyıldız, "Vakıf, tarih", DİA, 42, s. 479-486; Bahaaddin Yediyıldız, "“Osmanlılar Döneminde Türk Vakıfları ya da Türk Hayrât Sistemi”, Osmanlı, 5, (ed. Güler Eren), Ankara 1999, s. 17-33.
11.Hafta *Osmanlı şehri
*Metin Tuncel, “Tarih Boyunca Türkiye’de Kent Kuruluşları”, Doğumunun 100. Yılında Atatürk’e Armağan, İstanbul 1981, s. 309-350; Metin Tuncel, "Türkiye’de Kent Yerleşmelerinin Tarihçesine Toplu Bir Bakış”, İÜ Coğrafya Enstitüsü Dergisi, sy. 23, İstanbul 1980, s. 123-160; Erol Özvar - Arif Bilgin, “Şehir Yönetimi ve Tarih Üzerine”, Selçukludan Cumhuriyete Şehir Yönetimi (ed. Erol Özvar - Arif Bilgin), İstanbul 2008, s. 15-32; Feridun M. Emecen, “Osmanlı Şehzadeleri ve Taşra İdaresi”, Selçukludan Cumhuriyete Şehir Yönetimi (ed. Erol Özvar - Arif Bilgin), İstanbul 2008, s. 99-112; Ömer Lütfi Barkan, “Osmanlı İmparatorluğunda Bir İskan ve Kolonizasyon Metodu Olarak Vakıflar ve Temlikler”, Vakıflar Dergisi, 2, (1942), s. 354-355; Doğan Kuban, “Anadolu Türk Şehri, Tarihi Gelişmesi, Sosyal ve Fizikî Özellikleri Üzerinde Bazı Gelişmeler”, Vakıflar Dergisi, 7, (1968), s. 53-73; Mehmet Öz, “Osmanlı Klasik Döneminde Anadolu Kentleri”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, III/6, İstanbul 2005, s. 57-88.
12.Hafta *İmparatorluk ekonomisi ve ticaret
*Mehmet Genç, “Osmanlı İktisadî Dünya Görüşünün İlkeleri”, Sosyoloji Dergisi, cilt. III. N 1 (1988-1989), İstanbul 1989, s. 175-185; Mehmet Genç, “Osmanlı’da Devlet ve Ekonomi Üzerine”, Türkiye Araştırmaları: Literatür Dergisi, cilt. 1, Sayı 1, 2003, s. 369-384; Mehmet Genç, “Osmanlı Esnafı ve Devletle İlişkileri”, Ahilik ve Esnaf, İstanbul 1986, s. 113-124; Mehmet Genç, “XV. ve XVI Yüzyıllarda Osmanlı Devletinin İç ve Dış Ticareti”, XV. ve XVI. Asırları Türk Asrı Yapan Değerler, İstanbul 1997, s. 395-408.
13.Hafta *Osmanlı sosyo-ekonomik yapısında bozulma, çözüm önerileri ve uygulamalar
*Mehmet Öz, "Onyedinci Yüzyılda Osmanlı Devleti: Buhran, Yeni Şartlar ve Islahat Çabaları Hakkında Bir Değerlendirme", Türkiye Günlüğü Dergisi, 58, (1999), s. 48-53; Suraiya Faroqhi, “Krizler ve Değişim 1590-1699”, Osmanlı İmparatorluğu’nun Ekonomik ve Sosyal Tarihi, II, (ed. Halil İnalcık-Donald Quataert), İstanbul 2004, s. 545-757; Halil İnalcık, "Military and Fiscal Transformation in the Ottoman Empire, 1600-1700", Archivum Ottomanicum VI, (1980), s. 283-337.
14.Hafta *Ayanlık Sistemi ve Malikane Uygulamaları
*Özer Ergenç, “Osmanlı Klasik Dönemindeki «Eşraf ve A’yan» Üzerine Bazı Bilgiler”, Osmanlı Araştırmaları, III, (1982), s. 105-118; Mustafa Akdağ, “Osmanlı Tarihinde Ayanlık Düzeni Devri, 1730-1839”, Tarih Araştırmaları Dergisi, XIV/23, (1975), s. 51-61; Halil İnalcık, “Centralization and Decentralization in Ottoman Administration”, Studies in Eighteenth Century Islamic History (ed. T. Naff - R. Owen), London 1977, s. 27-52; Yücel Özkaya, “XVIII. Yüzyılın İlk Yarısında Yerli Ailelerin Âyânlıkları Ele Geçirişleri ve Büyük Hânedânlıkların Kuruluşu”, TTK Belleten, XLII/168, (1978), s. 667-723; Özcan Mert, "Ayan", DİA, 4, s. 195-198; Mehmet Genç, "Malikane", DİA, 27, s. 516-518.
15.Hafta *Genel Değerlendirme

  • 1 Final : 60,000
  • 2 Vize : 40,000

Aktiviteler Sayı Süresi(Saat) Toplam İş Yükü
Vize 1 3,00 3,00
Final 1 3,00 3,00
Derse Katılım 14 3,00 42,00
Ders Öncesi Biresysel Çalışma 14 2,00 28,00
Ders Sonrası Biresysel Çalışma 14 1,00 14,00
Ara Sınav Hazırlık 1 6,00 6,00
Final Sınavı Hazırlık 1 12,00 12,00
Toplam : 108,00
Toplam İş Yükü / 30 ( Saat ) : 4
AKTS : 4,00