Ders Kodu Ders Adı Teorik Uygulama Laboratuvar Yerel Kredi AKTS
TAR306 OSMANLI SOSYAL VE EKONOMİ TARİHİ 2,00 0,00 0,00 2,00 4,00

Ders Detayı
Dersin Dili : Türkçe
Dersin Seviyesi : Lisans
Ön Koşullar : Yok
Dersin Amacı : Osmanlı merkezi bürokratik devlet düzeninin sosyal ve iktisadi süreçleri belirleme düzeylerini kavratmak, Osmanlı iktisadi düşüncesinin temel ilkeleri ile toplumsal yapıyı çözümlemektir.
Dersin İçeriği : Osmanlı Devleti'nde ekonomik zihniyet, sosyal ve iktisadi yapı, ticaret, esnaf, vakıflar
Dersin Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar : - Halil İnalcık, Osmanlı İmparatorluğu’nun Ekonomik ve Sosyal Tarihi I: 1300-1600, (çev. Halil Berktay), İstanbul 2000; II: 1600-1914, İstanbul 2004. - Yavuz Ercan, Osmanlı Yönetiminde Gayrimüslimler, Ankara 2001. - Murat Belge, Osmanlı'da Kurumlar ve Kültür, İstanbul 2008. - Suraiya Faroqhi, Osmanlı'da Kentler ve Kentliler, (çev. Neyyir Kalaycıoğlu), İstanbul 2011. - Osmanlı Devleti ve Medeniyeti Tarihi, I-II, (edt. Ekmeleddin İhsanoğlu), İstanbul 1994. - Osmanlı'da Toprak Mülkiyeti ve Ticari Tarım, (edt. Çağlar Keyder ve Faruk Tabak), İstanbul 2009. - Osmanlı Uygarlığı, 2 cilt, (haz. Halil İnalcık, Günsel Renda), Adana 2009. - Mehmet Genç, Osmanlı İmparatorluğu’nda Devlet ve Ekonomi, İstanbul 2000. - Şevket Pamuk, Osmanlı Ekonomisi ve Kurumları, İstanbul 2008.
Planlanan Öğrenme Etkinlikleri ve Öğretme Yöntemleri : Anlatım, Soru-Cevap, Tartışma,
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar : -
Dersi Veren Öğretim Elemanları : Özer Küpeli
Dersi Veren Öğretim Elemanı Yardımcıları : -
Dersin Verilişi : Yüzyüze

  • 1 Osmanlı sosyal ve iktisat tarihinin kaynaklarını kavrayabilme
  • 2 İç ve dış siyasi gelişmelerin Osmanlı sosyal-iktisadi düzenine etkilerini örnekleyebilme
  • 3 İktisadi alanı düzenleyici kurumların işleyişini kavrayabilme
  • 4 Osmanlı toplum yapısını çözümlemeye yönelik bakış açılarını karşılaştırabilme
  • 5 Osmanlı iktisat ve sosyal tarihinin geçirdiği temel değişim dönemleri ve nedenlerini kavrayabilme

Ders Kodu Ders Adı Teorik Uygulama Laboratuvar Yerel Kredi AKTS

Teorik Uygulama Laboratuvar Hazırlık Bilgileri Öğretim Metodları
1.Hafta Dersin Tanımı, Konular, Mevcut çalışmalar
2.Hafta Osmanlı sosyo-ekonomi tarihinin kaynakları: Tahrir defterleri, Şeriye Sicilleri, Vakfiyeler vd.
Feridun Emecen; “Sosyal Tarih Kaynağı Olarak Osmanlı Tahrir Defterleri”, Tarih ve Sosyoloji Semineri , 28-29 Mayıs 1990, Bildiriler, İstanbul 1991, s. 143-156.; Mehmet İpşirli, "Sosyal tarih kaynağı olarak Şer 'iyye sicilleri", Tarih ve Sosyoloji Semineri , 28-29 Mayıs 1990, Bildiriler, İstanbul 1991, s. 157-162; Fethi Gedikli, "Osmanlı Hukuk Tarihi Kaynağı Olarak Şer‘iyye Sicilleri", Türkiye Araştrmaları Literatür Dergisi, Cilt 3, Sayı 5, (2005),s. 187-213.
3.Hafta Osmanlı Devleti'nin kuruluş yıllarında Anadolu ve Balkanların durumu
Şerif Baştav, "Osmanlı İmparatorluğu'nun Kuruluşunda Bizans ve Avrupa", Osmanlı, 1, (ed. Güler Eren), Ankara 1999, s. 169-175; İsmail Aka, "Timur Devri Anadolusu", Osmanlı, 1, (ed. Güler Eren), Ankara 1999, s. 229-238; Feridun M. Emecen, "Kökenler ve Kimlik Tartışmaları", İlk Osmanlılar ve Batı Anadolu Beylikleri Dünyası, İstanbul 2012, s. 19-36; Feridun M. Emecen, "Osmanlılar ve Türkmen Beylikleri (1350-1450)", İlk Osmanlılar ve Batı Anadolu Beylikleri Dünyası, İstanbul 2012, s. 73-114.
4.Hafta Fetihlerin örgütlenmesi ve Osmanlı fetih yöntemleri
Ömer Lütfi Barkan, "İstila Devirlerinin Kolonizatör Türk Dervişleri ve Zaviyeler", Vakıflar Dergisi, II, (1942), s. 279-304; Halil İnalcık, "Osmanlı Fetih Yöntemleri", Osmanlılar, İstanbul 2016, s. 443-472; Mücteba İlgürel, “Osmanlı Devleti’nde İstimâlet Siyaseti”, XII. Türk Tarih Kongresi, C. III, Ankara 1999, s. 941-947.
5.Hafta Osmanlı’nın zihniyet dünyası, devlet anlayışı, resmî ideoloji
Colin Imber, “Erken Osmanlı Tarihinde İdealler ve Meşruiyet” (çev. Sermet Yalçın), Kanuni ve Çağı, Yeniçağda Osmanlı Dünyası, (ed. Metin Kunt & Christine Woodhead), İstanbul 2002, s. 138-154; Feridun M. Emecen, "Gazâya Dair XIV. Yüzyıl Kaynakları Arasında Bir Gezinti", İlk Osmanlılar ve Batı Anadolu Beylikleri Dünyası, İstanbul 2012, s. 115-126; Feridun M. Emecen, "Osmanlılarda Gazâ Anlayışını Yeniden Düşünmek", İlk Osmanlılar ve Batı Anadolu Beylikleri Dünyası, İstanbul 2012, s. 127-140; Ronald Jennings, "Gazi Tezi Üzerine Bazı Düşünceler", Söğüt’ten İstanbul’a, Osmanlı Devleti’nin Kuruluşu Üzerine Tartışmalar, (der. Oktay Özel- Mehmet Öz), Ankara 2005, s. 429-443.
6.Hafta Osmanlı merkezî idaresi ve eyâlet yönetimi
Mehmet İpşirli, "Osmanlı Devlet Teşkilatı", Osmanlı Devleti ve Medeniyeti Tarihi, I, (ed. Ekmeleddin İhsanoğlu), İstanbul 1994, s. 157-246; Nejat Göyünç, "Osmanlı Devleti'nde Taşra Teşkilatı (Tanzimat'a Kadar)", Osmanlı, 6, (ed. Güler Eren), Ankara 1999, s. 77-88; Mehmet Ali Ünal, "Osmanlı Devleti'nde Merkezi Otorite ve Taşra Teşkilatı", Osmanlı, 6, (ed. Güler Eren), Ankara 1999, s. 111-122; Feridun M. Emecen, "Beylikten Sancağa: Batı Anadolu'da İlk Osmanlı Sancaklarının Kuruluşuna Dair Bazı Mülahazalar", Belleten, 227, (1996), s. 81-91; İlhan Şahin, "Sancak", DİA, 36, s. 97-99; Halil İnalcık, "Eyalet", DİA, 11, s. 548-550.
7.Hafta Ara Sınav
8.Hafta Osmanlı toplum yapısı: Şehirliler, köylüler ve konar-göçerler
Halil İnalcık, "Osmanlı Toplum Yapısının Evrimi", (çev. Fahri Unan & Mehmet Özden), Türkiye Günlüğü, 11, (Yaz 1990), s. 31-41.; Özer Ergenç, "Osmanlı Klâsik Düzeni ve Özellikleri Üzerine Bazı Açıklamalar", Osmanlı, 4, (ed. Güler Eren), Ankara 1999, s. 32-39; Mehmet Öz, "Osmanlılar, Sosyal Hayat", DİA, 33, s. 532-538; Feridun M. Emecen, "Osmanlılarda Yerleşik Hayat, Şehirliler ve Köylüler", Osmanlı, 4, Ankara 1999, s. 91-97; İlhan Şahin, "Göçebeler", Osmanlı, 4, Ankara 1999, s. 132-141.
9.Hafta Arazi tahrirleri, Timar sistemi ve halkın vergilendirilmesi
Ömer Lütfi Barkan, "Türkiye’de İmparatorluk Devirlerinin Büyük Nüfus ve Arazi Tahrirleri ve Hakana Mahsus İstatistik Defterleri”, İktisat Fakültesi Mecmuası, C. II, S. 1,(1940-41), s. 20-59; C. II, S. 2, (1940-41), s. 214-247; Halil İnalcık, "Timar", DİA, 41, s. 168-173; Mehmet Öz, "Tahrir", DİA, 39, s. 425-429; Yılmaz Kurt, "Osmanlı Toprak Yönetimi", Osmanlı, 3, (ed. Güler Eren), Ankara 1999, s. 59-65; Halil İnalcık, "Osmanlılar'da Raiyyet Rüsumu", Osmanlı İmparatorluğu, Toplum ve Ekonomi, İstanbul 1993, s. 31-65.
10.Hafta Vakıf kurumu ve işleyişi
Bahaaddin Yediyıldız, "Vakıf, tarih", DİA, 42, s. 479-486; Bahaaddin Yediyıldız, "“Osmanlılar Döneminde Türk Vakıfları ya da Türk Hayrât Sistemi”, Osmanlı, 5, (ed. Güler Eren), Ankara 1999, s. 17-33.
11.Hafta Osmanlı şehri
Metin Tuncel, “Tarih Boyunca Türkiye’de Kent Kuruluşları”, Doğumunun 100. Yılında Atatürk’e Armağan, İstanbul 1981, s. 309-350; Metin Tuncel, "Türkiye’de Kent Yerleşmelerinin Tarihçesine Toplu Bir Bakış”, İÜ Coğrafya Enstitüsü Dergisi, sy. 23, İstanbul 1980, s. 123-160; Erol Özvar - Arif Bilgin, “Şehir Yönetimi ve Tarih Üzerine”, Selçukludan Cumhuriyete Şehir Yönetimi (ed. Erol Özvar - Arif Bilgin), İstanbul 2008, s. 15-32; Feridun M. Emecen, “Osmanlı Şehzadeleri ve Taşra İdaresi”, Selçukludan Cumhuriyete Şehir Yönetimi (ed. Erol Özvar - Arif Bilgin), İstanbul 2008, s. 99-112; Ömer Lütfi Barkan, “Osmanlı İmparatorluğunda Bir İskan ve Kolonizasyon Metodu Olarak Vakıflar ve Temlikler”, Vakıflar Dergisi, 2, (1942), s. 354-355; Doğan Kuban, “Anadolu Türk Şehri, Tarihi Gelişmesi, Sosyal ve Fizikî Özellikleri Üzerinde Bazı Gelişmeler”, Vakıflar Dergisi, 7, (1968), s. 53-73; Mehmet Öz, “Osmanlı Klasik Döneminde Anadolu Kentleri”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, III/6, İstanbul 2005, s. 57-88.
12.Hafta İmparatorluk ekonomisi ve ticaret
Mehmet Genç, “Osmanlı İktisadî Dünya Görüşünün İlkeleri”, Sosyoloji Dergisi, cilt. III. N 1 (1988-1989), İstanbul 1989, s. 175-185; Mehmet Genç, “Osmanlı’da Devlet ve Ekonomi Üzerine”, Türkiye Araştırmaları: Literatür Dergisi, cilt. 1, Sayı 1, 2003, s. 369-384; Mehmet Genç, “Osmanlı Esnafı ve Devletle İlişkileri”, Ahilik ve Esnaf, İstanbul 1986, s. 113-124; Mehmet Genç, “XV. ve XVI Yüzyıllarda Osmanlı Devletinin İç ve Dış Ticareti”, XV. ve XVI. Asırları Türk Asrı Yapan Değerler, İstanbul 1997, s. 395-408.
13.Hafta Osmanlı sosyo-ekonomik yapısında bozulma, çözüm önerileri ve uygulamalar
Mehmet Öz, "Onyedinci Yüzyılda Osmanlı Devleti: Buhran, Yeni Şartlar ve Islahat Çabaları Hakkında Bir Değerlendirme", Türkiye Günlüğü Dergisi, 58, (1999), s. 48-53; Suraiya Faroqhi, “Krizler ve Değişim 1590-1699”, Osmanlı İmparatorluğu’nun Ekonomik ve Sosyal Tarihi, II, (ed. Halil İnalcık-Donald Quataert), İstanbul 2004, s. 545-757; Halil İnalcık, "Military and Fiscal Transformation in the Ottoman Empire, 1600-1700", Archivum Ottomanicum VI, (1980), s. 283-337.
14.Hafta Ayanlık Sistemi ve Malikane Uygulamaları
Özer Ergenç, “Osmanlı Klasik Dönemindeki «Eşraf ve A’yan» Üzerine Bazı Bilgiler”, Osmanlı Araştırmaları, III, (1982), s. 105-118; Mustafa Akdağ, “Osmanlı Tarihinde Ayanlık Düzeni Devri, 1730-1839”, Tarih Araştırmaları Dergisi, XIV/23, (1975), s. 51-61; Halil İnalcık, “Centralization and Decentralization in Ottoman Administration”, Studies in Eighteenth Century Islamic History (ed. T. Naff - R. Owen), London 1977, s. 27-52; Yücel Özkaya, “XVIII. Yüzyılın İlk Yarısında Yerli Ailelerin Âyânlıkları Ele Geçirişleri ve Büyük Hânedânlıkların Kuruluşu”, TTK Belleten, XLII/168, (1978), s. 667-723; Özcan Mert, "Ayan", DİA, 4, s. 195-198; Mehmet Genç, "Malikane", DİA, 27, s. 516-518.
15.Hafta Genel Değerlendirme

  • 1 Final : 60,000
  • 2 Vize : 40,000

Aktiviteler Sayı Süresi(Saat) Toplam İş Yükü
Vize 1 3,00 3,00
Final 1 3,00 3,00
Derse Katılım 14 3,00 42,00
Ders Öncesi Biresysel Çalışma 14 2,00 28,00
Ders Sonrası Biresysel Çalışma 14 1,00 14,00
Ara Sınav Hazırlık 1 6,00 6,00
Final Sınavı Hazırlık 1 12,00 12,00
Toplam : 108,00
Toplam İş Yükü / 30 ( Saat ) : 4
AKTS : 4,00